CSRD, NFRD’nin yerini alarak sürdürülebilirlik raporlamasını hem kapsam hem derinlik olarak genişletir. Raporlar çifte önemlilik ilkesine göre hazırlanır ve sınırlı güvence denetiminden geçer. AB’li müşteriler değer zinciri verilerini raporlamak zorunda olduğundan, talepler sözleşme ve anket yoluyla Türk tedarikçilere iner.
AB’deki büyük şirketler
Omnibus I sonrası kapsam: 1.000’den fazla çalışanı ve 450 milyon €’yu aşan net cirosu olan AB şirketleri.
AB dışı gruplar
AB’de önemli cirosu ve iştiraki/şubesi olan üçüncü ülke grupları için ayrı raporlama kademesi öngörülür.
Türk tedarikçiler
Doğrudan yükümlü olmasalar da müşterilerinin değer zinciri raporlaması için veri ve taahhüt talepleriyle karşılaşırlar.
- 01ESRS’ye göre raporlama yapmak; çevre, sosyal ve yönetişim başlıklarında standartlaştırılmış açıklamalar.
- 02Çifte önemlilik analizi yürütmek: hem şirketin dünyaya etkisi hem sürdürülebilirlik risklerinin şirkete etkisi.
- 03Değer zinciri verisi toplamak; tedarikçilerden gelen emisyon, insan hakları ve çevre verileri dahil.
- 04Sınırlı güvence denetimi yaptırmak ve raporu yönetim raporunun parçası olarak yayımlamak.
Genel bakış
Kurumsal Sürdürülebilirlik Raporlaması Direktifi (CSRD), AB’de sürdürülebilirlik raporlamasını gönüllü ve dağınık bir uygulamadan, standartlaştırılmış ve denetlenen bir yükümlülüğe dönüştürür. Raporlar, Avrupa Sürdürülebilirlik Raporlama Standartlarına (ESRS) göre hazırlanır ve şirketin yönetim raporunun parçası olarak yayımlanır.
Direktifin Türkiye’deki pratik önemi dolaylı ama güçlüdür: kapsamdaki AB’li müşteriler kendi değer zincirlerini raporlamak zorunda olduğundan, emisyon, enerji, iş sağlığı ve insan hakları verilerini tedarikçilerinden ister.
Kapsam ve kademeli takvim
Kapsam; bilanço büyüklüğü, net ciro ve çalışan sayısı eşiklerine göre dalgalar hâlinde genişler. İlk raporlar 2024 mali yılı için, daha önce NFRD kapsamında olan büyük halka açık şirketlerce yayımlanmıştır. Sonraki dalgalar için takvim, Nisan 2025’te kabul edilen erteleme (“stop-the-clock”) direktifiyle iki yıl ötelenmiş; kapsam, Şubat 2026’da kabul edilen Omnibus I direktifiyle ((EU) 2026/470) daraltılmıştır: >1.000 çalışan ve >450 milyon € net ciro (üçüncü ülke grupları için AB’de 450 milyon € ciro). Yeni eşikler, 1 Ocak 2027’de veya sonrasında başlayan mali yıllara uygulanır.
Türkiye ayağı için kritik nokta
Takvimdeki ertelemeler veri taleplerini ortadan kaldırmaz: büyük müşteriler tedarikçi verisini sözleşme ve yıllık anketlerle şimdiden istemektedir. Hazırlıklı tedarikçi, ticari ilişkide avantajlıdır.
Temel yükümlülükler
Kapsamdaki şirket; çifte önemlilik analizine dayalı olarak strateji, hedef, politika ve performans göstergelerini açıklar, değer zincirindeki önemli etkileri raporlar ve rapora sınırlı güvence denetimi yaptırır. Açıklamalar dijital olarak etiketlenir ve kamuya açıktır.
Türk şirketlerine etkisi
Türk tedarikçiler için CSRD üç kanaldan hissedilir: müşterilerin veri ve taahhüt talepleri, sözleşmelere giren sürdürülebilirlik hükümleri ve ihale/onboarding süreçlerindeki ESG değerlendirmeleri. AB’de önemli ciroya ve iştirake sahip Türk grupları ise ilerleyen kademede doğrudan raporlama yükümlüsü olabilir.
Yol haritası
Önerdiğimiz sıra: müşteri taleplerinin ve sözleşme hükümlerinin envanteri; hangi verinin hâlihazırda üretildiğinin tespiti; veri toplama sorumluluklarının atanması; LkSG/CSDDD uyum çalışmalarıyla ortak bir “tek dosya” kurulması. Bu, mükerrer çabayı önler ve denetime hazır bir yapı bırakır.
Yaptırımlar ve fiili baskı
CSRD, AB düzeyinde tek tip para cezası öngörmez; yaptırımlar üye devletlerin bilanço ve şeffaflık hukukunda düzenlenir. Pratikte asıl baskı piyasadan gelir: denetçi görüşü, finansmana erişim, ihale ve müşteri değerlendirmeleri. Tedarikçi tarafında ise yaptırım sözleşmeseldir — veri vermeyen tedarikçi, listeden düşer.
İlgili içerik
Bu kaydı LkSG ve CSDDD kayıtlarıyla birlikte okuyun; uyum stratejisi için ESG & Sürdürülebilirlik odağımız ve CSDDD analizimiz yol göstericidir.
Yürürlük & değişiklik geçmişi
- 26.02.2026
Omnibus I Resmî Gazete’de
(AB) 2026/470 sayılı direktif yayımlandı (yürürlük 18.03.2026): kapsam >1.000 çalışan + >450 milyon € net ciroya daraltıldı; değişiklikler 01.01.2027’den itibaren başlayan mali yıllara uygulanacak (ilk raporlar 2028). Yeni eşiklerin altında kalan şirketlerin raporlama yükümlülüğü sona eriyor.
- Nis 2025
“Stop-the-clock” ertelemesi
İkinci ve üçüncü dalga raporlama yükümlülükleri iki yıl ertelendi; kapsam eşikleri sadeleştirme paketinin müzakeresine bırakıldı.
- 2025
İlk CSRD raporları
2024 mali yılı için, hâlihazırda NFRD kapsamındaki büyük halka açık şirketler ilk raporlarını yayımladı.
- 05.01.2023
Direktif yürürlüğe girdi
Üye devletler iç hukuka aktarım sürecine başladı.
