Direktif, kapsamdaki şirketlerin faaliyet zincirlerinde risk temelli özen süreci kurmasını ve olumsuz etkileri önlemesini/gidermesini ister. İklim geçiş planı yükümlülüğü ile AB düzeyinde uyumlaştırılmış hukuki sorumluluk rejimi Omnibus I (2026) ile metinden çıkarıldı; tazminat ulusal hukuka bırakıldı. Uygulama 26.07.2029’a ertelendi; büyük alıcıların sözleşme pratiği yine de şimdiden bu çerçeveye göre şekillenmektedir.
En büyük şirketler
Omnibus I sonrası: ≥5.000 çalışanı ve 1,5 milyar €’yu aşan küresel net cirosu olan AB şirketleri ile AB’de 1,5 milyar €’yu aşan ciro üreten üçüncü ülke şirketleri.
Faaliyet zinciri
Kapsamdaki şirketlerin tedarikçileri — Türkiye dahil — sözleşme kaskadı yoluyla özen taleplerinin muhatabı olur.
Yöneticiler & hukuk ekipleri
Özen sürecinin kurulmaması, idari yaptırım ve — ulusal hukuka tabi — tazminat riski doğurur.
- 01Risk temelli özen süreci kurmak: tespit, önleme, giderme, izleme ve raporlama adımlarıyla.
- 02Sözleşmesel güvenceler almak ve tedarikçi performansını orantılı biçimde doğrulamak.
- 03Şikâyet mekanizması işletmek ve paydaş katılımını sağlamak.
- 04Orantılı izleme yapmak; özen tedbirlerinin etkinliğini düzenli aralıklarla değerlendirmek.
Genel bakış
Kurumsal Sürdürülebilirlik Özen Yükümlülüğü Direktifi (CSDDD), AB’nin değer zinciri sorumluluğu alanındaki çerçeve düzenlemesidir. Alman LkSG’si gibi ulusal kanunların ardından, özen yükümlülüğünü AB genelinde tekleştirmeyi hedefler.
Kapsam
Direktif yalnızca en büyük şirketleri doğrudan kapsar: Omnibus I (2026) sonrası ≥5.000 çalışanı ve 1,5 milyar Euro’yu aşan dünya çapında net cirosu olan AB şirketleri ile AB’de 1,5 milyar Euro’yu aşan ciro üreten üçüncü ülke şirketleri. Eşiklerin altındaki şirketler — Türk tedarikçilerin büyük bölümü — doğrudan yükümlü değildir; ancak kapsamdaki müşterilerin özen süreçleri sözleşme yoluyla zincire yayılır.
LkSG’den farkları
Omnibus I sonrası tablo sadeleşti: CSDDD’nin kapsamı LkSG’den dardır; yaptırım tarafında ciro bazlı idari para cezaları korunurken, AB düzeyinde uyumlaştırılmış hukuki sorumluluk ile iklim geçiş planı yükümlülüğü metinden çıkarılmıştır. Almanya’nın LkSG’yi aktarım tarihine kadar geçiş rejimi olarak yürütmesi beklendiğinden, bugün LkSG uyumuna yapılan yatırım yarının CSDDD hazırlığıdır.
Türkiye ayağı için kritik nokta
Ertelenen takvime rağmen büyük alıcılar tedarikçi sözleşmelerini şimdiden CSDDD diline göre güncelliyor. Aşırı geniş taahhütlere karşı müzakere edilmiş, orantılı özen hükümleri Türk tedarikçinin en önemli koruması.
Yol haritası
Tedarikçi tarafında hazırlık; LkSG için kurulmuş risk analizi, politika ve şikâyet mekanizmasının CSDDD başlıklarıyla (paydaş katılımı, orantılı izleme) genişletilmesi ve müşteri sözleşmelerindeki özen hükümlerinin tek envanterde izlenmesiyle başlar.
Yaptırımlar
Omnibus I (2026) sonrası üye devletlerin öngöreceği idari para cezalarının üst sınırı net dünya cirosunun %3’ünü aşamaz. AB düzeyinde uyumlaştırılmış hukuki sorumluluk rejimi metinden çıkarıldı: tazminat ulusal hukuka bırakıldı ve bir gözden geçirme kaydına bağlandı; delil erişimine ilişkin usul korumaları ise sürmektedir.
İlgili içerik
Karşılaştırma için LkSG kaydına, raporlama ayağı için CSRD kaydına bakın. Türk tedarikçiler için hazırlık adımlarını ayrıntılı analizimizde, uygulamayı ESG odağımızda ele alıyoruz.
Yürürlük & değişiklik geçmişi
- 26.02.2026
Omnibus I: kapsam ve takvim revize
(AB) 2026/470 sayılı değişiklik direktifi yayımlandı: aktarım süresi 26.07.2028’e, uygulama 26.07.2029’a alındı; kapsam ≥5.000 çalışan ve 1,5 milyar € küresel net ciroya daraltıldı. AB düzeyinde uyumlaştırılmış hukuki sorumluluk ile iklim geçiş planı yükümlülüğü metinden çıkarıldı; ceza üst sınırı %3 ile sınırlandı.
- 25.07.2024
Direktif yürürlüğe girdi
Üye devletlerin iç hukuka aktarımı için süreç başladı.
- 24.05.2024
Konsey onayı
Uzun müzakerelerin ardından metin kabul edildi.
