Kanun; yabancı yatırımcıya ulusal muamele, hukuka uygunluk şartıyla kamulaştırmaya karşı koruma, kâr ve satış bedellerinin serbest transferi ve uyuşmazlıklarda ulusal yargı yanında tahkime erişim güvencesi sağlar. Yatırım verileri E-TUYS üzerinden bildirilir; izin değil, bilgilendirme esastır.
Yabancı sermayeli şirketler
Türkiye’de kurulan veya pay edinilen tüm yabancı sermayeli şirketler kanunun güvencelerinden yararlanır.
Kurumsal yatırımcılar
Gayrimenkul, üretim ve hizmet yatırımlarında öngörülebilir hukuki çerçeve sunar.
M&A tarafları
Pay devri yoluyla yapılan yatırımlar da aynı çerçeve ve bildirim düzenine tabidir.
- 01E-TUYS bildirimleri yapmak; kuruluş, pay devri ve sermaye hareketlerinde elektronik bildirim.
- 02Sektörel mevzuata uyum sağlamak; kanun genel çerçevedir, sektörel izinler saklıdır.
- 03Yatırım teşvik koşulları yararlanılıyorsa teşvik belgesindeki taahhütleri izlemek.
Genel bakış
4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu, Türkiye’nin yabancı sermaye rejimini liberalleştiren çerçeve düzenlemedir. Yatırım öncesi izin sisteminin yerine bildirim esasını getirmiş; yabancı yatırımcının hukuki statüsünü güvencelere bağlamıştır.
Temel güvenceler
Kanunun üç sütunu vardır: ulusal muamele (yabancı yatırımcı, yerli yatırımcıyla eşit koşullara tabidir), kamulaştırma güvencesi (ancak kamu yararı gerektirirse ve bedeli ödenerek) ve transfer serbestisi (kâr, temettü, satış ve tasfiye bedellerinin yurt dışına serbestçe transferi). Uyuşmazlıklarda, şartları varsa uluslararası tahkime gidiş yolu açıktır.
Bildirim düzeni
Yabancı sermayeli şirketler; kuruluş, pay devri ve sermaye değişikliklerini E-TUYS üzerinden bildirir. Bu bir izin süreci değildir; ancak eksik bildirim, teşvik ve istatistik süreçlerinde pürüz yaratır. Şube ve irtibat bürosu gibi yapılar için ayrı usuller geçerlidir.
Yatırımcılar için kritik nokta
4875 genel çerçevedir; sektörel kurallar saklıdır. Enerji, finans, sağlık ve medya gibi alanlarda ayrı izin ve pay sınırı rejimleri uygulanır — yapılandırma bu katmanla birlikte planlanmalıdır.
Yol haritası
Yatırım modeline göre tür seçimi (A.Ş./Ltd., şube, irtibat bürosu); vergi ve teşvik planlaması; hissedarlar sözleşmesi; E-TUYS ve ticaret sicili süreçleri; gerekiyorsa sektörel izinlerin takvimi. Bu adımların tek planda yürütülmesi, kuruluş süresini ve riski birlikte küçültür.
Uygulama notları
4875 bir yaptırım kanunu değildir; pratik riskler kayıt disiplinindedir: E-TUYS bildirimlerinin aksaması teşvik ve istatistik süreçlerinde pürüz yaratır, sermaye hareketlerinin belgesizliği ileride kâr transferi ve sermaye artırımlarında ispat sorunu doğurur. Sektörel izin rejimleri (enerji, finans, sağlık, medya) kanunun genel serbestisinin istisnasıdır ve yapılandırma öncesi taranmalıdır.
İlgili içerik
Kuruluş adımları için Türkiye’de şirket kuruluşu rehberimize, teşvik penceresi için teşvik belgesi rehberimize bakın. Stratejinin bütünü Türkiye’ye Açılım odağımızda.
Yürürlük & değişiklik geçmişi
- Süregelen
E-TUYS ile dijital bildirim
Bildirimler Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın elektronik sistemi üzerinden yürütülüyor.
- 17.06.2003
Kanun yürürlüğe girdi
İzin esaslı eski düzenin yerini bildirim esaslı liberal çerçeve aldı.
- 2003 öncesi
6224 sayılı eski kanun
1954 tarihli izin esaslı çerçeve yürürlükteydi.
