Data Act ne getiriyor?
AB Veri Yasası, verinin üreticide kilitli kalmasına son verme iddiasındadır: bağlantılı ürünlerin (araç, makine, cihaz) ve ilgili dijital hizmetlerin ürettiği veriye, kullanıcının erişim ve paylaşım hakkı vardır. Eylül 2025’ten bu yana ana yükümlülükler uygulanmaktadır ve sözleşme pratiği hızla değişmektedir.
Pratik bilgi
İlk adım veri akış şemasıdır: ürününüz hangi veriyi üretiyor, nerede tutuluyor, kim erişebiliyor? Sözleşme revizyonu bu şema üzerine kurulur.
Data Act kapsamınızı analiz edelim
Ürün portföyünüzü tarar, erişim taleplerine hazır sözleşme ve süreç setini kurarız.
Kimler kapsamda?
Üç grup öne çıkar: AB pazarına bağlantılı ürün veya ilgili hizmet sunanlar (Türkiye’de yerleşik üreticiler dahil), bulut ve SaaS sağlayıcıları (geçiş kuralları) ve endüstriyel veri kullanıcıları. Kapsam ürünün satıldığı pazara göre belirlendiğinden, “biz AB şirketi değiliz” savunması işlemez.
Erişim ve paylaşım düzeni
Kullanıcı; ürün verisine erişebilir ve bu verinin seçtiği üçüncü kişiyle (ör. bağımsız servis, analitik sağlayıcı) paylaşılmasını isteyebilir. Paylaşım koşulları adil, makul ve ayrımcı olmayan ilkelerle kurulur. Ticari sırlar korunur; ancak sır gerekçesi, erişimin kategorik reddine dayanak yapılamaz — dengeyi teknik ve sözleşmesel tedbirler kurar.
Sözleşmelere etkisi
Satış, servis ve bulut sözleşmeleri üç yönde güncellenmelidir: veri erişim eklerinin oluşturulması, bir teşebbüse tek taraflı dayatılan haksız veri hükümlerinin ayıklanması (kural KOBİ’lerle sınırlı değildir, her teşebbüs lehine işler) ve bulut sözleşmelerinde geçiş (switching) sürelerinin ve ücret sınırlarının işlenmesi. Ürün tasarımında ise “erişilebilir tasarım” yükümlülüğü, yeni nesil ürünler için mühendislik gündemine girmiştir.
GDPR ve KVKK ile ilişki
Veri setinde kişisel veri varsa Data Act, veri koruma hukukunun yerine geçmez; birlikte uygulanır. Türk üreticiler için pratik sonuç: erişim taleplerini karşılayan süreç, KVKK/GDPR süzgeciyle birlikte tasarlanmalıdır.
Ticari sır savunması nasıl kurulur?
Data Act’in en çok tartışılan dengesi, veri paylaşımı ile ticari sır koruması arasındadır. Tüzük, sır sahibine kategorik ret hakkı vermez; ancak paylaşımı koruyucu tedbirlere bağlama hakkı verir: gizlilik sözleşmeleri, teknik erişim sınırları, kullanım amacı kısıtları ve istisnai hâllerde paylaşımın askıya alınması. Pratikte bu, üç hazırlık gerektirir: hangi veri alanlarının sır niteliği taşıdığının envanteri, sır koruma tedbirlerinin belgelenmesi ve erişim taleplerine verilecek standart yanıt protokolü. Sır savunması, talep geldiğinde değil ürün tasarlanırken kurulur — fikri mülkiyet ekibimizin bu alandaki çalışması tam da bu envanterle başlar.
Sektörlere göre etki haritası
Otomotiv ve makine üreticileri: araç ve makine verisine bağımsız servislerin erişim talepleri; garanti ve sorumluluk hükümlerinin yeniden dengelenmesi gerekir. Enerji ve IoT tabanlı hizmetler: sayaç ve sensör verisinin müşteriyle ve üçüncü kişilerle paylaşım düzeni. Lojistik: filo telemetrisinin müşteri sözleşmelerindeki durumu. Yazılım/SaaS: bulut geçiş sürelerinin ve veri ihraç formatlarının sözleşmeye işlenmesi — Legal Tech odağımızın tedarik müzakerelerinde bu hükümler artık standart pazarlık kalemidir. AB pazarına e-ticaretle açılan Türk markaları için de bağlantılı ürün satışı, Data Act kapsamına doğrudan giriş demektir.
Köksal yaklaşımı
Veriler odağımız; Data Act kapsam analizini, GDPR/KVKK uyumuyla ve veri sözleşmeleri mimarisiyle tek projede birleştirir. Veriler & Siber Güvenlik Masamız, teknik ekiplerle aynı dili konuşarak erişim taleplerini karşılayan süreçleri kurar.
Sonuç
Data Act, veri sözleşmelerini ürünün parçası hâline getirdi. Erken uyum; hem yaptırım riskini küçültür hem bağımsız servis ve veri iş birliği pazarında ticari fırsat yaratır. Bağlantılı ürün satan her Türk üreticinin 2026 gündeminde bu dosya olmalıdır.
